افسردهگی: درمانها، علل و علائم افسردگی چیست؟
افسردگی چیست؟
افسردگی یک اختلال پیچیده روانی است که با احساسات مداوم غم، ناامیدی و از دست دادن علاقه به فعالیتها مشخص میشود. افسردگی فقط “احساس غم” یا نوسانات موقتی خلق نیست؛ بلکه میتواند زندگی روزمره، روابط و سلامت کلی فرد را بهطور چشمگیری تحت تأثیر قرار دهد.
این بیماری میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میدهد و ممکن است در هر سنی بروز کند. با اینکه افسردگی بیماری جدیای است، اما با کمک حرفهای و حمایت مناسب قابل درمان است.
علائم و نشانههای افسردگی
افسردگی میتواند از طریق علائم متنوعی بروز کند که در هر فرد متفاوت است. این علائم معمولاً دستکم دو هفته ادامه دارند و تغییری محسوس نسبت به عملکرد قبلی فرد نشان میدهند.
لازم به ذکر است که همه مبتلایان به افسردگی تمام این علائم را تجربه نمیکنند و شدت علائم نیز میتواند متفاوت باشد. اگر نگران افسردگی هستید، بهتر است از گزینههایی مانند درمان آنلاین یا مشاوره با یک متخصص سلامت روان استفاده کنید.
علائم رایج افسردگی شامل موارد زیر است:
- خلق غمگین، مضطرب یا “خالی” بهصورت مداوم
- از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیتها و علایق گذشته
- احساس ناامیدی یا بدبینی
- کاهش انرژی یا خستگی مفرط
- دشواری در تمرکز، یادآوری یا تصمیمگیری
- تغییر در الگوهای خواب (بیخوابی یا خواب بیش از حد)
- تغییر در اشتها یا وزن
- افکار مربوط به مرگ یا خودکشی
- تحریکپذیری یا بیقراری
- دردهای جسمی بدون علت مشخص
انواع مختلف افسردگی
افسردگی یک اختلال یکسان برای همه نیست؛ انواع مختلفی دارد که هرکدام ویژگیها و روشهای درمانی خاص خود را دارند. شناخت این انواع به درک بهتر علائم و انتخاب درمان مناسب کمک میکند.
انواع افسردگی شامل:
- اختلال افسردگی اساسی (MDD): شایعترین نوع افسردگی که علائم شدید آن زندگی روزمره را مختل میکند.
- افسردگی مداوم (دیستایمیا): نوعی افسردگی بلندمدت که حداقل دو سال ادامه دارد.
- اختلال دوقطبی: شامل دورههای متناوب افسردگی و شیدایی است.
- اختلال عاطفی فصلی (SAD): افسردگی مرتبط با تغییر فصلها، معمولاً در زمستان.
- افسردگی پس از زایمان: در زنان پس از تولد نوزاد رخ میدهد.
- افسردگی روانپریشانه: افسردگی شدید همراه با علائمی مانند توهم یا هذیان.
افسردگی چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص افسردگی از طریق ارزیابی جامع توسط متخصص سلامت روان انجام میشود. برخلاف بسیاری از بیماریهای جسمی، آزمایش خاصی برای تشخیص قطعی افسردگی وجود ندارد. بلکه متخصصان با ترکیب ارزیابیها و معیارهای بالینی به تشخیص میرسند.
فرایند تشخیص شامل موارد زیر است:
- معاینه فیزیکی: برای排除 بیماریهای جسمی که ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند.
- آزمایشهای آزمایشگاهی: مانند آزمایش خون برای بررسی مشکلات تیروئید یا کمبود ویتامینها.
- ارزیابی روانپزشکی: گفتوگو درباره علائم، افکار، احساسات و الگوهای رفتاری.
- استفاده از معیارهای DSM-5: راهنمای تشخیصی اختلالات روانی که ملاکهای تشخیص افسردگی را مشخص میکند.
انواع درمان افسردگی
افسردگی قابل درمان است و بسیاری از افراد با دریافت مراقبت مناسب، بهبود قابلتوجهی در علائم خود مشاهده میکنند. روشهای درمانی معمولاً ترکیبی از چند رویکرد هستند و بسته به نیاز، ترجیحات و شدت وضعیت فرد تنظیم میشوند.
گزینههای درمانی شامل:
- رواندرمانی: گفتوگو درمانی برای شناسایی و تغییر الگوهای فکری و رفتاری.
- داروها: استفاده از داروهای ضدافسردگی برای تنظیم شیمی مغز.
- ترکیب رواندرمانی و دارو: اغلب مؤثرترین روش درمان.
- درمانهای تحریک مغزی: مانند درمان الکتروشوک (ECT) یا تحریک مغناطیسی مغز (TMS).
- تغییر سبک زندگی: ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، خواب کافی و کاهش استرس.
- درمانهای جایگزین: مانند طب سوزنی، مدیتیشن یا یوگا.
رویکردهای مختلف رواندرمانی برای افسردگی
رواندرمانی یا “گفتوگو درمانی” بخش اساسی درمان افسردگی است. این روش فضایی حمایتی فراهم میکند تا فرد بتواند افکار، احساسات و رفتارهای خود را بررسی کند و راهکارهایی برای مقابله با علائم بیاموزد.
انواع رویکردهای رواندرمانی برای افسردگی:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT): تمرکز بر شناسایی و تغییر الگوهای فکری منفی.
- درمان بینفردی (IPT): بهبود روابط اجتماعی و عملکرد ارتباطی.
- درمان روانپویشی: بررسی افکار ناخودآگاه و تجربیات گذشته.
- درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT): ترکیب CBT با تکنیکهای ذهنآگاهی.
- درمان دیالکتیکی رفتاری (DBT): تمرکز بر تنظیم هیجانها و مهارتهای ارتباطی.
- درمان پذیرش و تعهد (ACT): آموزش پذیرش افکار و احساسات بدون قضاوت و همراستا کردن رفتار با ارزشهای شخصی.
